خبرگزاری فارس گوناگون کد خبر : ۳۹۷۷۹۸۴
تاریخ انتشار : ۱۸ بهمن ۱۳۹۵ ساعت ۰۱:۱۵
فرضِ غایتمندی شیء طبیعی، چه ناظر به «ما الیه الحرکه» باشد و چه ناظر به «ما لِاَجلِه الحرکه»، خواه آگاهانه باشد و خواه ناآگاهانه، یا با خودش ناسازگارست یا با مبانی متافیزیکی دکارت.

چکیده

با آنکه برخی دکارت­ پژوهان، ادعای صریح وی مبنی بر استنتاج فیزیک از متافیزیکش را اغراق ­آمیز (یا حتی گمراه ­کننده) می­ دانند، برخی دیگر از آنان، ادعای او را جدی (یا حتی تعیین­ کننده) می­ دانند. این مقاله با تکیه بر آراء گروه دوم، سعی دارد تا غایت­ گریزی دکارت در فیزیک را بر اساس مبانی متافیزیکی­ اش تبیین کند. مؤلفان پنج تبیین متفاوت را پیشنهاد می­ دهند. (1) غایت­ گریزی، اقتضای راهکار وی دربارۀ اعتبارِ معرفتیِ قضایایِ ناظر به شیء خارجی است؛ (2) در دیدگاه دکارت، فاهمۀمان نمی ­تواند حد احتمالی امور نامحدود را کشف کند و همین نیز مانع از پیگیری غایت شیء طبیعی به ­نحو درخوری می­ شود؛ (3) به­ عقیدۀ وی، برخلاف سنت ارسطویی، همیشه نمی ­توان از کارکرد، غایت را نتیجه گرفت؛ (4) فرضِ غایتمندی شیء طبیعی، چه ناظر به «ما الیه الحرکه» باشد و چه ناظر به «ما لِاَجلِه الحرکه»، خواه آگاهانه باشد و خواه ناآگاهانه، یا با خودش ناسازگارست یا با مبانی متافیزیکی دکارت؛ (5) نقشِ خدایِ نافریبکار نزد دکارت، غایت­ گریزی وی را ایجاب می­ کند. در پایان نیز مؤلفان توضیح می­ دهند که به چه معنایی، دکارت، مبانی فیزیکش را از مبانی متافیزیکی­ اش استنتاج کرده است.

کلیدواژه ها: فلسفۀ طبیعی قرن هفدهم؛ دکارت؛ استنتاج فیزیک از متافیزیک؛ غایت‌گریزی؛ خدای نافریبکار

نویسندگان:

مهدی سلیمانی خورموجی ؛ مجید ملایوسفی ؛ علی صداقت

دو فصلنامه تأملات فلسفی - دوره 6، شماره 16، بهار و تابستان 1395.

برای مشاهده کامل مقاله روی فایل مقابل کلیک کنید.   

منبع این خبر (خبرگزاری فارس) است و جستجوگر خبر سایت تیتر نو در قبال محتوای آن هیچ مسئولیتی ندارد. چنانچه محتوا را شایسته تذکر میدانید، خواهشمند است کد خبر (3977984) را همراه با ذکر منبع و موضوع به شماره 3000123095 پیامک بفرمایید.