خبرگزاری فارس استان ها کد خبر : ۳۰۸۳۶۳۱
تاریخ انتشار : ۱۰ آذر ۱۳۹۵ ساعت ۱۰:۴۴
استاد حوزه و دانشگاه گفت: حفظ موجودیت شیعه از جمله دلایل پذیرش ولایتعهدی از سوی امام رضا(ع) بود، اگر حضرت ولایتعهدی را نمی‌پذیرفت، مأمون در برابر امام رضا(ع) قرار می‌گرفت و با قرار گرفتن مقابل حضرت موجودیت شیعه در معرض خطر بود.

به گزارش خبرگزاری فارس از قم، دوران پیشوای هشتم شیعیان دارای شرایط ویژه‌ای است که از جمله آنها می‌توان شورش‌های شیعیان اشاره کرد که مشکلاتی برای مأمون به عنوان خلیفه عباسی به وجود می‌آورد، بنابراین مأمون امام را راه حل خاموش کردن این شورش‌ها می‌دانست.

هجرت امام از مدینه به ایران جمله اقداماتی بود که مأمون برای کنترل امام در پیش گرفت، پیشنهاد ولایتعهدی از دیگر راهکارهای مأمون برای خاموش کردن شورش‌ها بود که از آن نیز ناموفق بیرون آمد.

مأمون پس از آزمون این موارد به اشتباهش پی برد، زیرا امام رضا(ع) در دل مردم جای داشت، بنابراین به دلیل آنکه نتوانست وجود امام را تحمل کند، تصمیم گرفت این امام همام را به شهادت برساند.

با توجه به سالروز شهادت پیشوای هشتم شیعیان به منظور آشنا شدن با سبک زندگی این امام بزرگوار، علت هجرت، پذیرش ولایتعهدی و در نهایت نحوه شهادت ایشان با حجت‌الاسلام والمسلمین محمدتقی قادری از اساتید باسابقه سطوح عالی حوزه و درس خارج فقه و اصول در مدرسه فیضیه گفت‌وگو کردیم.

فارس: اقدامات امام رضا(ع) که ما را به سبک زندگی اسلامی ایشان نزدیک می‌کند، چیست؟

نخستین خصوصیت سبک زندگی حضرت رضا(ع) ارتباط و خلوت با خدا است، ایشان بسیار روزه می‌گرفتند و خودشان می‌فرمودند اگر کسی در ماه سه روز روزه بگیرد، مانند این است که این شخص همه عمرش روزه گرفته است.

حضرت رضا(ع) پیراهنی را به دعبل خزایی دادند، امام به او فرمود قدر این پیراهن را بدان و خوب از آن محافظت کن، که من در آن هزار شب و هر شب هزار رکعت نماز خواندم و در آن هزار ختم قرآن به جای آوردم، این نشان می‌دهد که اگر بخواهیم سبک زندگی حضرت رضا(ع) را در زندگی خود پیاده کنیم، باید خلوت با خدا را به عنوان یک اصل قرار دهیم.

ویژگی دوم سبک زندگی حضرت رضا(ع) ارتباط با خود در قالب چگونه زیستن است بنابراین در زندگی ایشان ساده‌زیستی با آراستگی، آراستگی با ساده زیستی جمع شد، بنابراین شیعه کسی است که در عین ساده زیستی آراسته است و در عین آراستگی، ساده‌زیست است.

 در حالات امام رضا(ع) است که محاسن خود را خضاب می‌کردند و موهای سر و صورت خود را شانه می‌زدند و همیشه از عطر استفاده می‌کردند و به شیعیان نیز سفارش می‌کردند، زمانی که در اجتماع حضور پیدا می‌کنید این روش را رعایت کنید.

ویژگی دیگر حسن معاشرت و ارتباط با بندگان خداست که در این زمینه حضرت مثال‌زدنی است، یعنی در عین حالی که ایشان دارای مقام ولایت بودند، ولی با مردم مردمی بودند.

یکی از اصحاب امام رضا(ع) نقل می‌کند، در سفر به خراسان سفره‌ای پهن کردیم و امام فرمودند همه خدمت‌گزاران و غلامان بر سر سفره جمع شوند و اطعام کنند.

من به حضرت عرض کردم یابن رسول الله(ص) بهتر است این افراد سفره جداگانه داشته باشند ولی امام فرمودند همه ما بندگان خدا هستیم و هیچ تفاوتی بین ما و این مردمان پابرهنه و محروم نیست و این درسی برای صاحبان مرتبه است که از امام بیاموزند.

فارس: امام رضا(ع) در برخورد با محرومان چگونه رفتار می‌کردند؟

ویژگی دیگر امام رضا(ع) احسان و دستگیری از پابرهنگان و گشاده‌دستی نسبت به فقرا و محرومان است، به اندازه‌ای وسیع در این بخش اقدام می‌کردند که دوستان ایشان اعتراض می‌کردند که چه اندازه گشاده‌دست هستند و نسبت به محرومان و  فقرا اصرار دارند، بنابراین در حالات امام رضا(ع) آمده است، حضرت در روز عرفه تمام ثروت خود را به محرومان و فقرا بخشیدند.

فضل بن یحیی به امام گفت این عمل شما سبب ضرر و زیان شما است، امام فرمودند اگر سودی در زندگی برای من است، در همین قرار دارد.

اگر بخواهیم فاصله خود را با حضرت رضا(ع) کاهش دهیم، باید این نقاط برجسته را از حضرت دریافت کنیم و در وجود خود نهادینه سازیم.

فارس: چرا مأمون اصرار داشت امام رضا(ع) را از مدینه به مرو خراسان بیاورد؟

مأمون از اینکه حضرت رضا(ع) در مدینه است و او دسترسی به حضرت ندارد، همیشه احساس نگرانی و ترس می‌کرد که مبادا حضرت در مدینه دست به نهضت بزند.

برای اینکه حضرت رضا(ع) را در کنترل درآورد، تلاش کرد با حیله‌ای امام را از مدینه به مرو آورد، تا امام مستقیم در کنار و زیرنظارت او باشد.

 علت دوم که سبب شد مأمون حضرت رضا(ع) را به ایران بیاورد و به خراسان دعوت کند، پیشگیری از قیام علویون بود به دلیل آنکه در طول یک سال چهار قیام از سوی علویون در گوشه گوشه جهان اسلام روی داد و مأمون تمام این قیام‌ها را منتسب به حضرت رضا(ع) تصور می‌کردند، برای اینکه بتواند محور قیام را در کنترل بگیرد و این قیام‌ها را کنترل کند، بنابراین تلاش کرد حضرت رضا(ع) را از مدینه به خراسان بیاورد تا بتواند مانع از قیام علویون در مکان‌های مختلف جهان اسلام شود.

فارس: زمانی که حضرت رضا(ع) به خراسان آمد، چرا مأمون تلاش کرد پیشنهاد خلافت یا ولایتعهدی را به حضرت بدهد؟

نخستین علت آن قداست‌شکنی بود، مأمون می‌خواست با پیشنهاد خلافت یا ولایتعهدی به حضرت رضا(ع) به مردم اینگونه القا کند، اگر علویون قیام می‌کنند، برای این است که دسترسی به حکومت ندارند و اگر به حکومت برسند دیگر به چنین قیام‌هایی نمی‌پردازند.

برای اینکه امام را در بین مردم بی‌اعتبار کند و او را در حد معاون خود قرار دهد، نه به عنوان امام معصوم سعی کرد ولایتعهدی را بر حضرت تحمیل کند تا قداست حضرت شکسته شود.

 علت دیگر که مأمون چنین پیشنهادی کرد، مشروعیت بخشیدن به خلافت خودش بود، به این معنا که اگر امام رضا(ع) ولایتعهدی را می‌پذیرفت و ولیعهد مأمون می‌شد، به همه علویون می‌گفت اگر حکومت من مشروع نیست چرا امام معصوم ولیعهد من می‌شود، با این روش مأمون می‌خواست خلافت خود را در بین همه مشروعیت دهد تا مانع مخالفت‌ها در برابر خودش قرار گیرد.

علت دیگری که نقل شده، این است مأمون زمانی که در برابر امین ایستاد، با خودش نذر کرده بود، اگر امین را شکست دهد، حکومت را به دست اهل بیت(ع) بسپارد، اینکه مأمون ولایتعهدی را به امام رضا(ع) داد، به خاطر نذری بود که کرده بود.

علویون قیام می‌کردند، تا حکومت علوی را شکل بدهند و حکومت علوی را متمرکز کنند، مأمون با سپردن ولایتعهدی به حضرت رضا(ع) می‌خواست علویون را خلع سلاح کند که اگر شما دنبال حکومت علوی هستید، حضرت رضا(ع) ولیعهد من است.

فارس: چرا حضرت رضا(ع) با توجه به توطئه‌های مأمون ولایتعهدی را پذیرفتند؟

حفظ موجودیت شیعه از جمله دلایل پذیرش ولایتعهدی از سوی امام رضا(ع) بود، برخی توجه ندارند، چرا حضرت ولایتعهدی را پذیرفت، اگر حضرت ولایتعهدی را نمی‌پذیرفت، مأمون در برابر امام رضا(ع) قرار می‌گرفت و با قرار گرفتن مقابل حضرت موجودیت شیعه در معرض خطر بود، بنابراین امام با پذیرفتن این ولایتعهدی سعی و تلاش کردند به هر شکل ممکن موجودیت شیعه و علویون را حفظ کنند.

به خاطر شرایط خاصی که به وجود آمده که عبارتست از تهاجم فرهنگی که در دوران مأمون اتفاق افتاده بود و آن تهاجم فرهنگی به دلیل نهضت ترجمه‌ای بود که در زمان مأمون اتفاق افتاده بود، امام می‌خواست با ولایتعهدی از این شرایط استفاده کند و با بهره‌گیری از این فضا مقابل تهاجمی که دشمنان برای شبهه‌افکنی ایجاد کرده بودند، بایستند و نفوذ فرهنگ بیگانه را کنترل کنند.

علت دیگر خلع سلاح کردن مأمون بود، امام ولایتعهدی را با شرایطی پذیرفت که نخستین شرط این بود که ایشان در هیچ کار اجرایی دخالت نداشته باشد، ولیعهدی که در هیچ کار اجرایی دخالت نداشته باشد، همه می‌فهمند فرمایشی و بی‌ارزش است، امام به دلیل آنکه این شرط را پذیرفته بودند، به طور عملی مأمون را در رسیدن به اهدافش خلع سلاح کرد.

فارس: چرا مأمون با آنکه حضرت رضا(ع) در کنترل او بود، حضرت را به شهادت رساند؟

علت این امر شکست در محاسبات بود، زیرا مأمون حضرت را از مدینه به خراسان آورده بود، تا امام را در کنترل درآورد، ولی نه تنها این اتفاق نیفتاد، بلکه با حضور حضرت در مدینه روز به روز بر محبوبیت و نفوذ معنوی ایشان افزوده شد و مأمون به دلیل آنکه نتوانست به این هدفش دست پیدا کند، در اثر شکست محاسبات به نتیجه رسید تنها راهی که وجود دارد، این است که ایشان را حذف فیزیکی کند، بنابراین به شهادت حضرت اقدام کرد.

علت دوم برای شهادت حضرت حسادت مأمون عباسی است، زیرا در بین خلفای عباسی مأمون دانشمندترین خلفای عباسی است، او می‌فهمد قدر و جایگاه عالم و علم در کجاست، در مناظرات بین حضرت و صاحبان ادیان مأمون متوجه شد، اشتباه بزرگی مرتکب شده و با آمدن حضرت دیگر کسی توجهی به مأمون به عنوان دانشمند نمی‌کند، بنابراین روحیه حسادت و کم‌بینی مأمون سبب شد اقدام به شهادت حضرت کند.

علت دیگر احساس حقارت بود زمانی که حضرت به ایران آمد با آنکه مأمون خلیفه و حاکم بود و حضرت رضا(ع) هیچ گونه مسؤولیت اجرایی و سیاسی نداشت، مأمون مشاهده کرد به طور عملی کانون توجه مردم به سوی امام رضا(ع) است و با یک فرمان مردم را بسیج می‌کردند.

 زمانی که مأمون از حضرت رضا(ع) خواست که نماز عید فطر را بخواند و امام با شرطی قبول کرد، که مانند رسول خدا(ص) این نماز بخواند.

مردم برای نماز عید فطر جمع شدند، زمانی که مشاهده کردند حضرت پابرهنه در حال حرکت است، تمام کارگزاران مأمون با آنکه نظامی بودند، کفش‌ها را درآوردند و همراه حضرت حرکت کردند و مأمون در آن هنگام نماز را متوقف کرد، زیرا مشاهده کرد امام در دل همه جای دارد، بنابراین تصمیم گرفت حضرت رضا(ع) را به شهادت برساند.

======================

مصاحبه از ایمن‌السادات موسوی‌نژاد

======================

انتهای پیام/78003/و40

منبع این خبر (خبرگزاری فارس) است و جستجوگر خبر سایت تیتر نو در قبال محتوای آن هیچ مسئولیتی ندارد. چنانچه محتوا را شایسته تذکر میدانید، خواهشمند است کد خبر (3083631) را همراه با ذکر منبع و موضوع به شماره 3000123095 پیامک بفرمایید.